ZEN Zorgstoel: meer rust voor cliënt en verzorger

Mensen met neurologische aandoeningen, bijvoorbeeld dementie of Parkinson, voelen vaak onrust. Dit kan leiden tot geagiteerd gedrag. Dat is vooral niet prettig voor de persoon zelf: het heeft een negatieve invloed op het welzijn. In een intramurale omgeving kunnen ook medebewoners er last van ondervinden. Daarnaast vraagt iemand met onrustig gedrag extra inzet en aandacht van het verzorgend personeel.

Op deze pagina informeren wij zorgverleners over de mogelijkheden van de ZEN Zorgstoel, die door de unieke automatische schommelbeweging een gunstige invloed heeft op onrustgevoelens. Daarnaast vertellen verschillende zorgprofessionals over hun positieve praktijkervaringen.

  • Onderaan deze pagina kun je een brochure, demonstratie of vrijblijvende proefplaatsing aanvragen.
  • Nog meer ervaringen van zorgverleners kun je hier lezen.

Onderzoek: schommelen werkt!

Met de groei van het aantal mensen met dementie zullen ook de daarbij horende onrust en gedragsproblemen toenemen. Bijvoorbeeld rusteloosheid, continu rondlopen, tikken op tafel, roepen en krabben. De uitdagingen voor zorgverleners zijn groot.

Diverse onderzoeken hebben aangetoond dat een kalmerende zintuiglijk stimulerende schommelbeweging kan bijdragen aan een vermindering van onrustig gedrag, vanwege het positieve effect op het vestibulaire en het proprioceptieve zintuiglijke systeem. Dit wordt onder andere benoemd in het boek Sensory Modulation in Dementia Care van Tina Champagne. Toegepast onderzoek naar de ZEN Zorgstoel en pilotprojecten hebben dit bevestigd. Diverse zorgverleners die met de zorgstoel werken, ervaren inmiddels de gunstige effecten.  

Wetenschappelijk onderzoek

• Al in 1998 werd aan de Universiteit van Rochester onderzoek gedaan naar de effecten van schommelstoeltherapie bij mensen
met dementie. Vijfentwintig proefpersonen schommelden gedurende zes weken regelmatig in traditionele schommelstoelen. Hoe langer ze schommelden, hoe beter het effect was op hun welzijn. Daarnaast had de regelmatig schommelende groep minder pijnmedicatie nodig dan de controlegroep.

• Ook in Nederlands onderzoek van Pieper et al. uit 2013 komt naar voren dat interventies die gericht zijn op zowel het verminderen van pijn als het beïnvloeden van gedrag het meest effectief zijn in de strijd tegen geagiteerd gedrag, depressie en onrust bij mensen met dementie. Schommeltherapie wordt vermeld als een van deze interventies.

Toegepast onderzoek en pilotprojecten

De ZEN Zorgstoel met elektrisch aangedreven Slow Motion schommelbeweging is zorgvuldig ontwikkeld op basis van toegepast onderzoek en pilotprojecten in verpleeghuisinstellingen in Nederland en Duitsland. Het onderzoek is uitgevoerd in 2019, de pilots vonden plaats in de periode 2020/2021.

Het onderzoek, bij tanteLouise, locatie Hof van Nassau

Bij alle proefpersonen werd een objectieve vermindering van onrust waargenomen:

• Minder fysieke en verbale agitatie
• Dwalen, dolen en zoekgedrag stopten
• Bewoner rustig genoeg om deel te nemen aan een groepsactiviteit

De onderzoeker concludeert dat de Fitform-fauteuil met schommelbeweging intramuraal succesvol ingezet kan worden als onderdeel van een individueel interventieplan. Door het eenvoudig laten schommelen in een zorgstoel, zelfs in de woonkamer, hervindt een geagiteerde cliënt rust. De interventie is met name zinvol als de onrust verstorend werkt in de groep en de zorgcapaciteit het niet toelaat om iemand een-op-een te begeleiden.

De pilots, bij De Zorggroep (Helden), Floravita Zorgpartners (Moordrecht) en Residenz am Wiesenkamp (Hamburg)

Voorbeelden van terugkoppeling van de zorginstellingen na afloop van de pilots:

  • Meer dan de helft van de mensen valt tijdens het schommelen in slaap waardoor ze goed uitrusten. Wanneer de schommelfunctie niet wordt aangezet, ontspannen mensen wel maar vallen ze niet in slaap, waardoor de mate van uitrusten minder is.

  • Onrustige bewoners komen eerder tot rust in de ZEN Zorgstoel dan met een begeleider die iemand probeert te kalmeren door naast het bed te zitten of naast een gewone stoel te zitten.

  • De ZEN Zorgstoel helpt ook bij nachtelijke onrust en nachtelijk dwalen van bewoners die niet goed kunnen slapen in hun bed. Men valt dan wel vaak in slaap in de stoel door de schommelbeweging.

  • De ZEN Zorgstoel werkt heel goed om onbegrepen gedrag door overprikkeling later op de dag te voorkomen, door bewoners op tijd te laten rusten, schommelen en slapen in de stoel.

  • Als een onrustige bewoner in de stoel schommelt of slaapt, kan de zorgverlener tijd besteden aan medebewoners.

Meerdere positieve effecten

De ZEN Zorgstoel leidt niet alleen tot meer rust en ontspanning. Ook deze positieve effecten zijn inmiddels bekend:

  • Verminderde belasting van mantelzorgers en zorgverleners (lichamelijk en geestelijk).
  • Aantoonbaar positief effect op vocht in de benen (oedeem).
  • Aantoonbaar positief effect op weefselirritatie (decubitus).
  • Vermindering van pijn- of rustgevende medicatie bij sommige mensen.

De Fitform 564 ZEN Zorgstoel voldoet aan alle eisen die vanuit de EU MDR (Medical Device Regulation) 2017/745 worden gesteld aan een medisch hulpmiddel klasse 1.

Het verhaal van Zorgpartners (locatie Floravita)

Verzorgende Maria Montenegro en welzijnsmedewerker Louise den Ouden waren betrokken bij een pilot in een van de woongroepen in hun verzorgingshuis. Floravita is gevestigd in Boskoop. 

Louise en Maria vertellen dat een bewoner met onrustig gedrag een grote invloed kan hebben op het welzijn van medebewoners. Allebei hebben ze ervaren dat de ZEN Zorgstoel ervoor kan zorgen dat de onrustige bewoner zich prettiger voelt. Hierdoor vermindert de onrust, wat direct effect heeft op de sfeer in de groep.

Het verhaal van De Zorggroep (locatie Ruijsstraat)

Verpleegkundige Bodine Schers en ergotherapeut Tom Kerkhoffs vertellen over hun ervaringen met de ZEN Zorgstoel. Ze deden mee aan een pilot ingezet in Helden (locatie Ruijsstraat), een complex met vijf kleinschalige woningen voor mensen met dementie.

Tom legt aan de hand van voorbeelden uit op welke manier de ZEN Zorgstoel invloed heeft op cliënten die door over- of onderprikkeling onrustig worden. Bodine vertelt onder meer over een bewoner met loopdrang en momenten van agressie. De man was niet in staat om voldoende rust te vinden, waardoor zijn klachten verergerden. Door de inzet van de ZEN Zorgstoel lukte het om hem meer rust en comfort te bieden.

Het verhaal van WIJdezorg

Ronald Schouten is manager Wonen bij WIJdezorg. Hij heeft twee zorglocaties onder zijn hoede: Driehof in Hazerswoude Dorp en Rhijndael in Koudekerk aan den Rijn. Bij het nemen van beslissingen staat voor Ronald het welzijn van bewoners centraal. Daarom vindt hij het erg belangrijk om goed te luisteren naar medewerkers die dagelijks zorgen voor mensen met dementie. 

Toen medewerkers van Driehof aangaven dat ze een ZEN Zorgstoel wilden uitproberen, als hulpmiddel om onrust bij bewoners te verminderen, ging hij daar graag in mee. Nadat de proefplaatsing een succes was, besloot Schouten in overleg met zijn medewerkers de geplande vervanging van zitmeubilair aan te passen. In plaats van ‘gewone’ relaxstoelen kwamen er zes nieuwe ZEN Zorgstoelen; voor elke woongroep twee.

Klik op ‘Meer lezen’ voor Ronalds verhaal, getiteld 'Zorgverleners kiezen voor ZEN Zorgstoel bij vervanging zitmeubilair'.

 

‘Zorgverleners kiezen voor ZEN Zorgstoel bij vervanging zitmeubilair’

Ronald Schouten, manager Wonen, over luisteren naar zorgmedewerkers die dagelijks zien wat een ZEN Zorgstoel voor hun bewoners betekent. 

Hoe kwam u in aanraking met de ZEN Zorgstoel?

“In Hazerswoude Dorp stond de vervanging van zitmeubilair op de planning. Onze dagbestedingscoach Carina de Hoop vertelde dat ze op de vakbeurs Zorgtotaal kennis had gemaakt met de ZEN Zorgstoel. Ze wilde daar graag een pilot mee draaien, om te zien wat het voor bewoners kon betekenen. We hebben via de firma Zorgdrager uit Delft een stoel laten komen voor een proefplaatsing en die ingezet in alle woongroepen. Vanaf het begin hebben we de Cliëntenraad, die de belangen van bewoners en familie vertegenwoordigt, bij de pilot betrokken.” 

Hoe waren de reacties?

“Al vrij snel bleek iedereen heel enthousiast. Mensen met onrust en bepaalde gedragsproblemen werden veel rustiger door het schommelen in de stoel. Sommige bewoners moesten even wennen. In eerste instantie zeiden ze: ‘daar ga ik niet inzitten’. Als ze het dan toch probeerden, verdween de weerstand en gaven ze aan dat ze het een heel lekkere stoel vonden. Carina zorgde ervoor dat de pilot op alle woongroepen goed gemonitord werd. Als een bewoner in de stoel zat, registreerden de medewerkers hoe iemand daarop reageerde.” 

Waarom is luisteren naar zorgmedewerkers zo belangrijk?

“Mijn uitgangspunt is: voor bewoners is de zorglocatie hun ‘thuis’. Als manager Wonen verblijf ik er maar kort. De zorgmedewerkers hebben het beste zicht op de wensen en behoeften van bewoners. Zíj weten wat belangrijk is. Als je dat als manager goed in kaart brengt, kun je veel zaken beter organiseren. Het is echt een win-win situatie. Bovendien ervaren medewerkers het als heel plezierig dat ze kunnen meedenken bij bepaalde processen.”

Wat betekende dit in het geval van de ZEN Zorgstoel?

“Voor de geplande vervanging van zitmeubilair hadden we eigenlijk al andere stoelen op het oog. Met de zorgmedewerkers heb ik besproken hoe we daarmee verder zouden gaan. Zij lieten weten dat ze veel liever ZEN Zorgstoelen op de woongroep wilden hebben. Omdat ik veel waarde hecht aan hun professionele mening, heb ik besloten om het beschikbare budget aan ZEN stoelen te besteden. Uiteraard hebben de medewerkers ook een rol gespeeld bij het uitzoeken van de kleur van de stoelen. De communicatie en samenwerking met Zorgdrager, rondom de proefplaatsing, verliep naar tevredenheid. Zij hebben ons ook goed advies gegeven en uiteindelijk alle stoelen geleverd.”

Staat er nog meer op de planning?

“We gaan binnenkort ook op de locatie Rhijndael een ZEN Zorgstoel plaatsen. Volgend jaar, als we over nieuw budget beschikken, zullen er daar nog enkele bijkomen. Verder heb ik mijn collega’s binnen WIJdezorg over de resultaten met deze zorgstoel geïnformeerd. Het zou mooi zijn als bewoners van meer woonlocaties de positieve effecten kunnen ervaren.”

Heeft u nog een laatste advies?

“Aan mijn collega’s wil ik graag meegeven dat het belangrijk is om bij geplande veranderingen niet vooraf alles dicht te timmeren. Laat voldoende ruimte over voor de inbreng van zorgmedewerkers. En betrek ook de Cliëntenraad erbij. Kijkend naar het proces rondom de ZEN Zorgstoel kan ik zeggen: wij hebben echt met elkaar hiervoor gekozen, in het belang van onze woongroepen.” 

Foto: Carina de Hoop en Ronald Schouten 

Het verhaal van Golden Years

Jennifer Veldhuizen is verpleegkundige bij Golden Years, locatie Eikenrode in Loosdrecht. De residentie telt 18 bewoners. Een groot aantal van hen heeft een vorm van dementie of Parkinson. 

Na een succesvolle proefplaatsing heeft Golden Years een ZEN Zorgstoel aangeschaft. Iedereen is daar ontzettend blij mee, aldus Jennifer. Niet alleen de bewoners, die meer rust en ontspanning ervaren, maar zeker ook de medewerkers. In een tijd van personeelskrapte is de ZEN Zorgstoel een effectief middel om de werkbelasting binnen de perken te houden.

Dit komt duidelijk naar voren in haar verhaal: ‘Zonder stoel duurt het veel langer om onrust weg te nemen’. Klik hiervoor op 'Lees verder'.

 

‘Zonder stoel duurt het veel langer om onrust weg te nemen’

Verpleegkundige Jennifer Veldhuizen over het effect van de ZEN Zorgstoel.

“Voor veel van onze bewoners is het belangrijk dat ze ’s middags een dutje kunnen doen. Ze hebben dat nodig omdat ze anders last kunnen krijgen van een onrustige stemming. Of medebewoners kunnen last van die stemming krijgen. Tegelijkertijd willen veel mensen op zo’n moment liever niet naar hun slaapkamer. Ze vinden dat niet fijn, voelen zich bijvoorbeeld angstig als ze in hun eentje zijn.

Een bewoner overdag naar bed brengen is dus niet altijd gemakkelijk en neemt soms veel tijd in beslag. De ZEN Zorgstoel met schommelfunctie is daarom een ideaal hulpmiddel. Mensen kunnen gewoon in de huiskamer blijven en daar een dutje doen. In plaats van iemand naar bed brengen, kunnen we andere dingen doen - bijvoorbeeld met medebewoners - terwijl we toch zicht houden op degene die slaapt."

Minder personeel? Inzet ZEN Zorgstoel scheelt veel

"We hebben gemerkt dat door het schommelen iemand rustig wordt en makkelijker in slaap valt. Dat werkt heel goed, onder andere bij enkele bewoonsters die last hebben van psychoses. Als we zien dat een psychotische aanval dreigt, begeleiden we de betreffende mevrouw naar de stoel en zetten we de schommelfunctie aan. Vaak valt ze snel in slaap en is na dat dutje de aanval overgewaaid. Dat is natuurlijk vooral heel fijn voor de bewoner zelf, maar ook voor ons als zorgverleners.

Als iemand niet in de stoel zou kunnen, ben je best een tijdje bezig om de onrust weg te nemen. Het verschilt van persoon tot persoon, maar dat kan tot maximaal één of anderhalf uur duren. In zo’n situatie heeft een bewoner een-op-een aandacht nodig. Die tijd kun je niet aan iemand anders schenken. Collega’s moeten dit opvangen, wat belastend is omdat ook wij kampen met personeelstekorten. Als een bewoner in de stoel tot rust komt, scheelt dat dus veel."

Meer werkplezier

"De ZEN Zorgstoel is het eerste innovatieve hulpmiddel dat écht goed voor ons werkt. Ik spreek namens al mijn collega’s als ik zeg dat iedereen er tevreden over is. De bewoners vinden het heel prettig dat ze schommelend in de stoel hun ogen dicht kunnen doen en toch onderdeel van de groep blijven. De medewerkers ervaren meer werkplezier, wat ook belangrijk is. Kortom: een heel fijn hulpmiddel!”

Het verhaal van Warande

Ergotherapeut Laura van der Gun is werkzaam bij Warande, op de locatie Heerewegen in Zeist. In het verpleeghuis houdt ze zich onder andere bezig met het verhogen van het comfort rondom iemands zit- en lighouding. Hierover informeert ze zorgverleners en ze leert hen bepaalde vaardigheden. Soms gaat het ook over de manier om een bewoner te benaderen, of over het terugbrengen van een stukje zelfstandigheid.

Toen Laura in een nieuwsbrief van HartingBank over de ZEN Zorgstoel las, was ze aanvankelijk sceptisch. Onder het mom van 'niet geschoten altijd mis' besloot ze toch een proefplaatsing aan te vragen. Zou dit misschien de bewoonster met hele sterke loopdrang meer rust kunnen geven? In het verhaal 'De proefplaatsing heeft me overtuigd' lees je over de ervaring van Laura en hoe het verder ging.
 

'De proefplaatsing heeft me overtuigd'

In gesprek met ergotherapeut Laura van der Gun over de ervaringen met de ZEN Zorgstoel.

Waarom lopen mensen met dementie soms zo onrustig?

“Bij dementie kan bepaald gedrag altijd verschillende oorzaken hebben. Het is de kunst om uit te vinden wat die oorzaak is en hoe je iets kunt oplossen. Een van de mogelijke oorzaken van sterke loopdrang is onderprikkeling van het evenwichtsorgaan. Dat heb ik geleerd tijdens een cursus sensorische informatieverwerking bij ouderen. Als sprake is van onderprikkeling ervaart iemand te weinig evenwichtsprikkels. In deze situatie is ‘meer beweging’ de functie van het lopen en is de ZEN Zorgstoel een mogelijke oplossing.”

Hoe ben je met de ZEN Zorgstoel in aanraking gekomen?

“Een bewoonster van de locatie Heerewegen had hele sterke loopdrang. Ze kon nergens rust vinden. Ik wist niet goed wat ik moest doen. In een nieuwsbrief van hulpmiddelenleverancier HartingBank kwam ik een bericht over de ZEN Zorgstoel tegen. Eerlijk gezegd was ik heel sceptisch; wéér iets nieuws op de markt…
Aan de andere kant: niet geschoten is altijd mis, dus wilde ik het toch uitproberen. Dat is geregeld via iemand van HartingBank, die ook de werking van de stoel met de schommelbeweging heeft uitgelegd.”

Hoe verliep je eerste ervaring?

“We hebben de stoel op de afdeling gezet en de bewoonster viel direct in slaap toen ze erin ging schommelen. Iedereen stond versteld: ze heeft nu echt rust! Voor mij was dit het bewijs dat het werkt. De proefplaatsing heeft me overtuigd. Ook de zorgmedewerkers waren hiermee geholpen. Doordat zij zagen dat mevrouw meer rust had, hoefden ze niet telkens in actie te komen om te proberen haar ergens te laten zitten. Ik heb begrepen dat het verminderen van de onrust er bovendien voor heeft gezorgd dat de bewoonster beter sliep.”

Wat is er daarna gebeurd?

“Warande heeft de ZEN Zorgstoel aangeschaft en hij staat nu op de afdeling. Vooral de activiteitenbegeleider is er alert op om het bij verschillende mensen uit te proberen. Ook hoor ik terug dat steeds meer bewoners zelf het initiatief nemen om erin te gaan zitten. Iemand vraagt dan: ‘Ik wil even in de groene stoel’. Zo pakt de bewoner zelfstandig een momentje van rust. De handbediening van de stoel is zo eenvoudig dat veel mensen die goed zelf kunnen gebruiken.”

Wat vinden de zorgmedewerkers nu van de ZEN Zorgstoel?

“Dat is best een bijzonder verhaal. Het heeft best veel moeite gekost om de financiën voor deze stoel rond te krijgen, terwijl hij in mijn ogen helemaal niet zo duur is. Uiteindelijk is het gelukt en is de stoel aangeschaft met de bedoeling om hem op meerdere afdelingen in te zetten. Wat prima kan, omdat hij makkelijk verrijdbaar is. Maar de medewerkers van de afdeling waar hij staat, willen hem niet meer kwijt. Zij vinden dat er voor andere afdelingen een tweede stoel aangeschaft moet worden. Gelukkig merk ik dat de organisatie hier nu meer open voor staat. Ik denk dat de ZEN Zorgstoel zich als een soort olievlek gaat verspreiden.”

Heb je nog een advies voor collega’s?

“Wat ik gemerkt heb, is dat je eigen ervaringen met stoel niet relevant zijn. Ik ben iemand die snel ziek wordt van schommelen; op een boot staan is bijvoorbeeld helemaal niets voor mij. Dus toen ik in de ZEN-stoel ging zitten, vond ik dat schommelen geen prettig gevoel. Bewoners bleken heel anders te reageren, zij vonden het wél fijn. Test het dus niet bij jezelf, maar bij je bewoners.”

Het verhaal van Cardia 

Ergotherapeut Anke Korf werkt onder andere in verpleeghuis Floriadehof van Cardia. Hier verblijven mensen met dementie. Op zoek naar mogelijkheden om een zeer gespannen bewoonster overdag meer rust te bieden, kwam de ZEN Zorgstoel op haar pad. Er werd een proefplaatsing geregeld, waarna twee verzorgenden in opleiding de stoel regelmatig gingen inzetten. De resultaten waren opmerkelijk: het lukte nu wél om mevrouw te laten ontspannen.

Cardia heeft de ZEN Zorgstoel aangeschaft. Het hulpmiddel wordt inmiddels bij meerdere bewoners ingezet, iets wat Anke toejuicht. Als ergotherapeut ziet zij veel mogelijkheden om zo het welzijn van bewoners te vergroten. In het verhaal 'De ZEN Zorgstoel is een schot in de roos' worden enkele casussen toegelicht. Klik hiervoor op 'Lees verder'.

'De ZEN Zorgstoel is een schot in de roos'

In gesprek met ergotherapeut Anke Korf over de ervaringen met de ZEN Zorgstoel.

Hoe is de ZEN Zorgstoel bij jullie in beeld gekomen?

“Ik werk op twee locaties van Cardia: Floriadehof in Zoetermeer en De Thuishaven in Scheveningen. In beide verpleeghuizen wonen mensen met dementie. In Floriadehof verblijft een mevrouw die heel erg gespannen is. Dat uit zich in een hoge spierspanning en veel roepen. Ze slaapt wel heel veel, maar niet op een ontspannen manier. 
Er is van alles geprobeerd om haar meer ontspanning te bieden; onder andere een Innocare ligsysteem voor in bed, maar we wilden graag ook iets voor overdag. We dachten aan een standaard handmatige schommelstoel, maar hulpmiddelenleverancier Meneer Kooi raadde dit af en adviseerde om de ZEN Zorgstoel uit te proberen. De stoel is toen op proef gekomen.” 

Leverde dit wel iets op?

“Twee verzorgenden in opleiding, Suzanne van der Zwan en Jessica Jongmans, stelden voor er een studieproject van te maken. Ze hebben observatielijsten bijgehouden en ook een filmpje gemaakt. De ZEN-stoel bleek een schot in de roos. Toen ik het filmpje zag, schoten bijna de tranen in mijn ogen. In de stoel werd mevrouw een stuk alerter en helderder, ze ontspande en begon te lachten. Je zag haar letterlijk genieten van het schommelgevoel. Alsof ze lekker lag te soezen in een hangmatje op het strand.”

Welke verklaring heb je hier als ergotherapeut voor?

“Dit is in mijn ogen terug te voeren op sensorische prikkelverwerking. Al in de kindertijd heeft schommelen positieve effecten. Kinderen houden van schommelen, dat vinden ze een fijne sensatie. In de ZEN Zorgstoel gaat het schommelen langzaam en is het meer wiegen. Als iemand dan lekker ligt, onder een warm dekentje, geeft dat een extra geborgen gevoel.”

Hoe reageerden de zorgverleners?

“Zij waren zo enthousiast dat ze het ook bij andere mensen wilden uitproberen. Er was een mevrouw met veel bewegingsdrang en claimgedrag en ook bij haar bleek het schommelen te werken. Mevrouw werd rustig, bleef gewoon zitten en viel soms in slaap. Als het schommelen stopte, werd ze weer onrustig. De zorgverleners vonden het zo bijzonder om dat verschil te zien.”

Had dit ook effect op medebewoners?

“Zeker. Als deze mevrouw onrustig was, was dat voor de hele afdeling heftig. Het leidde bij andere bewoners tot irritatie en soms zelfs ruzie. Eenmaal in de ZEN-stoel verdween de onrust bij mevrouw en dat had meteen effect. Op de afdeling was het stiller en relaxed, ook al was het soms maar voor een halfuur of uur. Dan konden de huiskamermedewerkers met andere bewoners een spelletje doen of met iemand de krant lezen. Kijk, de enige andere manier om deze mevrouw rust te bieden – zij is inmiddels overleden - was door met haar te wandelen. Je begrijpt dat daar niet altijd tijd voor is. Daarom is het zo fijn dat de stoel er is.”

Hoe is het verder gegaan?

“De ZEN Zorgstoel is voor Floriadehof met geld uit het innovatiebudget aangeschaft, via Meneer Kooi. We proberen hem in te zetten voor iedereen waarvan we denken dat die er baat bij heeft. Ik zag bijvoorbeeld een dame die veel voorover zit, met haar neus bijna op de knieën. Zij ervaart veel prikkels in het mondgebied, kan moeilijk eten binnenhouden en moet vaak spugen. Ik heb de verzorgenden geadviseerd om ook bij haar de ZEN-stoel uit te proberen. Dat leverde opnieuw mooie resultaten op. Door in de gekantelde stoel te schommelen kon ze weer rechtop zitten, de wereld verkennen én het spugen nam af.”

Wat zou je zorgcollega’s willen adviseren?

“Als er al een ZEN-stoel in je organisatie aanwezig is: zet hem bij zoveel mogelijk mensen in. Het hoeft natuurlijk niet altijd te werken, maar probeer het in ieder geval. Is er nog geen ZEN-stoel, dan is een proefplaatsing absoluut de moeite waard. Persoonlijk zou ik het liefst in elke woonkamer bij Cardia een ZEN Zorgstoel zien. Hij kan in elke kleur uitgevoerd worden en past daardoor in elk interieur.”

Op de foto staan Anke Korf (rechts) en Suzanne van der Zwan

Het verhaal van Amaliazorg

Amaliazorg, met vijf locaties in Brabant, is gespecialiseerd in de zorg voor mensen met dementie. De medewerkers doen er alles aan om het leven van bewoners zo aangenaam mogelijk te maken. Centraal staat het geven van warme, belevingsgerichte zorg die kleur geeft aan de dag. De ZEN Zorgstoel sluit hier perfect bij aan, want het schommelen vermindert onrustgevoelens en verhoogt zo het welzijn.

Op vier locaties van Amaliazorg wordt inmiddels een ZEN Zorgstoel ingezet. Onder meer bij woonzorgcentrum Kempenhaeve in Oirschot, waar Joke Vlemmix (EVV verpleegkundige) en Christien van der Merwe (gespecialiseerd medewerker Welzijn) werken. Ze zijn enthousiast en delen graag hun ervaringen en motivatie: "Als zorgverlener gun je bewoners dat ook zij een heerlijk gevoel van ontspanning ervaren."

ZEN Zorgstoel verhoogt het welzijn van bewoners Amaliazorg

Ervaringen van Joke Vlemmix en Christien van der Merwe, die de ZEN Zorgstoel inzetten voor hun bewoners.

Onrust verminderen

“Mensen met dementie die onrustig zijn, uiten dit op allerlei manieren. Ze lopen bijvoorbeeld de hele tijd op en neer, ze worden verbaal onrustig, gaan roepen. Het is per persoon verschillend”, vertelt Joke (EVV-verpleegkundige). “Vaak zie je al aan hun blik of ze zich wel of niet comfortabel voelen.” De ZEN-stoel werkt het beste als de onrust nog beheersbaar is, vervolgt ze. “De stoel kan de onrust dan verminderen en voorkomen dat het erger wordt.” 

Effect bij loopdrang

Christien (gespecialiseerd medewerker Welzijn) geeft een praktijkvoorbeeld. “We hebben een bewoonster die vooral in de avonduren erg onrustig is. Ze loopt dan heel veel. We hebben gemerkt dat als ze ‘s avonds in haar pyjama in de stoel schommelt, ze wél tot rust komt. Het gevolg is dat het naar bed gaan makkelijker verloopt en ze beter slaapt.” 

Loopdrang komt vaak voor bij mensen met dementie, gaat ze verder. “Mensen worden daar ontzettend moe van. Het lichaam heeft behoefte aan rust, maar door de dementie lukt het mensen niet om te gaan zitten en uit te rusten. De ZEN-stoel is daarom een uitkomst. De schommelbeweging zorgt voor ontspanning en daardoor kan het lichaam zich wél overgeven aan de vermoeidheid. Mensen vallen daardoor ook snel in slaap in de stoel.”

In alertheidsplannen

Bij Amaliazorg maakt de inzet van de ZEN Zorgstoel deel uit van de zogenaamde ‘alertheidsplannen’ waar zorgmedewerkers gebruik van maken. In zo’n plan staat welk gedrag iemand vertoont in een bepaalde fase van onrust, en hoe dan het beste gehandeld kan worden. Het inzetten van de ZEN Zorgstoel is een van de hulpmiddelen om de bewoner zich prettiger te laten voelen. 

Er zijn ook andere situaties waar de stoel bij kan ondersteunen, geven medewerkers aan. Zo heeft bij een andere bewoner de ZEN Zorgstoel juist bij het opstaan een helpend effect. Dit betreft iemand die ’s ochtends moeite heeft met te veel prikkels tegelijk. Direct vanuit bed naar de huiskamer gaan om te ontbijten, leidt tot onrust. Daarom schommelt deze bewoner eerst even in de zorgstoel om tot rust te komen voor het ontbijt. 

Christien en Joke vertellen verder over een mevrouw met rugklachten die baat heeft bij de zorgstoel. Joke: “Het goed ondersteund zitten en schommelen zorgt ervoor dat de druk op haar rug en de spanning in haar lichaam van plek wisselt. Ik heb haar gevraagd of ze daardoor minder pijn in haar rug heeft, en ze gaf aan dat dit zo is.”

Innovatief idee

De inzet van de ZEN Zorgstoel is voortgekomen uit ‘Het beste idee van Amaliazorg’. Twee keer per jaar kunnen medewerkers een idee indienen dat bijdraagt aan het verbeteren van belevingsgerichte zorg en welzijn voor bewoners. Het idee voor de ZEN Zorgstoel, onder andere ingediend door Joke en Christien, sprak aan. Uit een proefplaatsing bleek dat bewoners er echt profijt van hadden. Met geld uit het innovatiebudget van Amaliazorg, aangevuld met donaties van fondsen (RCOAK, Stichting Steun Welzijnszorg en Stichting Pape-Fonds), zijn vervolgens vier stoelen aangeschaft. 

“We zetten de stoel neer waar hij nodig is, afgestemd op de behoefte van de bewoner”, licht Christien toe. “Soms staat de stoel in de huiskamer, soms in iemands eigen kamer, soms in de ontspanningshoek van een afdeling. Het is een groot voordeel dat de stoel makkelijk verrijdbaar is. Ook de bediening is eenvoudig.” 

Mevrouw zen zorgstoel.jpg

Echt verwenmoment

Joke vertelt over een belangrijke motivatie voor het aandragen van de ZEN Zorgstoel. “Als wij ons onrustig voelen, kunnen we zelf ons relaxmoment kiezen. Mensen met dementie kunnen dat niet. Als zorgverlener gun je bewoners dat ook zij een heerlijk gevoel van ontspanning ervaren. Bovendien profiteren ook mensen die niet heel onrustig zijn hiervan. Je ziet aan hun gezicht dat ze ontspannen. Heel fijn dat we iedereen een echt verwenmoment kunnen bieden.”

Onrust is niet alleen onprettig voor de bewoner die dit ervaart. Ook medebewoners hebben er vaak last van, gaat Joke verder. “Vooral roepgedrag heeft veel impact op anderen. Het hoeft echt niet stil en saai te zijn op een afdeling, maar wel ontspannen. Dat is belangrijk. Wat je ziet is dat als iemand rustiger is geworden door de stoel, de sfeer in de groep meteen verbetert.” 
En dat alles draagt absoluut bij aan het woonplezier en dus ook aan ons werkplezier, aldus Christien en Joke. “Als een bewoner zich prettig voelt, heb je bereikt wat je wilde. Dan ga je met voldoening naar huis.” 

Grote foto: Christien van der Merwe (rechts) en Joke Vlemmix
Kleine foto: een bewoonster van Kempenhaeve

Het verhaal van ZorgSpectrum

Ergotherapeut Patricia van Rooijen is werkzaam bij ZorgSpectrum (regio Utrecht). Hier is ze op meerdere locaties betrokken bij de zorg voor mensen met dementie. Ook komt ze bij mensen die nog thuis worden. Patricia is daarnaast - vanuit haar vakgebied ergotherapie - binnen ZorgSpectrum actief in een groep die zich bezighoudt met zorgtechnologie. 

Naar aanleiding van een succesvolle proefplaatsing heeft ZorgSpectrum drie ZEN Zorgstoelen aangeschaft. Patricia wil de positieve ervaringen graag delen. Bijvoorbeeld over een bewoonster met veel loopdrang die niet tot rust kon komen. Totdat ze ging schommelen in de ZEN Zorgstoel.

Klik op 'lees meer' voor het hele verhaal, getiteld: “We hadden mevrouw al een lange tijd niet zo rustig gezien”.

“We hadden mevrouw al een lange tijd niet zo rustig gezien”

In gesprek met ergotherapeut Patricia van Rooijen over het effect van de ZEN Zorgstoel.

Wat doe je als ergotherapeut rondom dementie?

“Binnen de psychogeriatrie kijken we als ergotherapeuten vooral naar hulpmiddelen die onrust kunnen verminderen. We proberen in kaart te brengen waar de onrust vandaan komt, welke interventies mogelijk zijn en wat iemand nog wel en niet zelfstandig kan. Wanneer sprake is van zware dementie overleggen we vooral met de familie. 
Omdat de zorgzwaarte van cliënten toeneemt, komt onrust bij dementie steeds vaker voor. Door personeelstekorten lukt het vaak niet meer om een aparte activiteit te ondernemen met iemand die onrust ervaart. Daarom proberen we andere hulpmiddelen te vinden om de onrust op te vangen.”

Hoe ben je in aanraking gekomen met de ZEN Zorgstoel?

“Een cliënt met zware dementie was heel onrustig. Ze liep de hele dag heen en weer, kon nergens rust vinden. Vanuit mijn rol als ambassadeur zorgtechnologie heb ik veel contact met zorghulpmiddelenleverancier HartingBank. Onze contactpersoon vertelde over de nieuwe ZEN Zorgstoel en toen dacht ik: dat wil ik wel eens testen bij deze cliënt. HartingBank heeft toen een proefplaatsing geregeld.”

Welk effect had de ZEN Zorgstoel?

“Toen deze mevrouw voor het eerst in de stoel ging zitten en het schommelen begon, viel ze al binnen een minuut in slaap. We hadden haar al een lange tijd niet zo rustig gezien. Wat we na een tijdje ook merkten, was dat het effect verder ging dan meer rust overdag. Het werkte door naar de avond, iets wat we niet hadden verwacht. Mevrouw wilde nooit graag naar bed, dat riep bij haar veel weerstand op. Dit veranderde toen ze overdag gebruikmaakte van de ZEN Zorgstoel. Meestal ging ze er eind van de ochtend en eind van de middag in schommelen. Dat maakte haar zo rustig dat ze ’s avonds niet meer overprikkeld was. Daardoor ging ze rustig naar bed en viel ze beter in slaap. Dat was echt heel mooi om te zien."

Hoe hielp dit de zorgverleners?

“Mevrouw was voorheen altijd op zoek naar rust en geborgenheid, maar kon dat niet vinden. We zagen dat ze daar verdrietig van werd en uit een soort wanhoop heel veel aandacht trok van de zorgverleners. In de kleinschalige woonvoorziening had dit ook effect op medebewoners, zij raakten geïrriteerd. Toen mevrouw door het schommelen in de ZEN Zorgstoel rustiger werd, waren we daar als zorgverleners heel blij mee. Eindelijk hadden we iets dat echt werkte om de onrust te verminderen. Mevrouw voelde zich prettiger en bovendien had dit een positief effect op de sfeer in de groep.”

Hoe ging het verder na de proefplaatsing?

“Door de positieve ervaring is voor deze woonvoorziening een ZEN Zorgstoel aangeschaft. Daarnaast heb ik onze ervaring gedeeld met andere ergotherapeuten binnen Zorgspectrum. Een collega op een andere locatie heeft vervolgens ook een proefplaatsing aangevraagd. Daar beviel het ook heel goed en daarom is een tweede stoel aangeschaft. Inmiddels heeft onze organisatie drie ZEN Zorgstoelen die we gericht inzetten voor mensen met zware dementie. Voor de financiering hebben we tot nu toe gebruik kunnen maken van lokale fondsen. Ik verwacht dat er meer aanvragen gaan komen voor deze stoelen. We gaan kijken of dat mogelijk is via financiering binnen onze zorgorganisatie.”

Functies en mogelijkheden

De Fitform 564 ZEN Zorgstoel is een speciale uitvoering van de Fitform-fauteuil 574 Vario. De belangrijkste kenmerken van de zorgstoel zijn: 

  • De Slow Motion schommelbeweging*; instelbaar op twee snelheden.
  • Vier voorgeprogrammeerde gebruikersprofielen (zie illustratie); hierdoor sluiten de stoelbewegingen veilig aan bij wat de gebruiker wenst en nodig heeft.
  • Eenvoudige, gebruiksvriendelijke handbediening; drie knoppen met duidelijke afbeeldingen.
  • Veilige vergrendeling; de stoel kan gemakkelijk vergrendeld en ontgrendeld worden.
  • Instelbare zitondersteuning; de stoel kan ingesteld worden op de lichaamsmaten van de gebruiker: zithoogte, zitdiepte, armleuninghoogte en lendensteun.
  • Veilige sta-op functie.

*De schommelbeweging van de ZEN Zorgstoel is beschermd door een patent (octrooi).

Het verhaal van Residenz am Wiesenkamp 

 

Ook in Duitsland (Hamburg) is veel ervaring opgedaan met de ZEN Zorgstoel. In Residenz am Wiesenkamp wonen onder andere mensen die veel zorg nodig hebben. Karina Arlt (hoofd verpleegafdeling) en Ina Sarkander (ergotherapeut) leggen uit hoe zij de ZEN Zorgstoel inzetten en wat de positieve effecten zijn.

Bekijk de video!

Zó werkt de ZEN Zorgstoel

Klik op de afbeelding en bekijk de gebruikersvideo.
U ziet hoe de ZEN Zorgstoel functioneert en welke gebruiksmogelijkheden deze zorgfauteuil heeft.

 Aan bod komt:

  • Gebruik van de handbediening
  • Instellen van de gebruikersprofielen (stoelbewegingen)
  • Snelheid van het schommelen instellen
  • Vergrendelen en ontgrendelen van de fauteuil
  • Verrijden van de stoel met en zonder persoon
  • Schoonmaken van de fauteuil

Informatie, demonstratie, proefplaatsing?

Bent u geïnteresseerd in de ZEN Zorgstoel, om hiermee het comfort en welzijn van bewoners/cliënten te verhogen? Wij voorzien u graag van meer informatie. Wanneer u onderstaand formulier invult, ontvangt u een of meer brochures. Aanvullend kunt u aangeven of u contact wenst over een demonstratie of proefplaatsing.

Bellen kan ook!

Liever telefonisch contact? Dat kan natuurlijk ook.

Dennis van Dijk: telefoon 06 - 22207977

Jan Wouter Tijsma: telefoon 06 - 10884620

Zij helpen u graag verder!

20-004 ZEN Zorgstoel.png

Wij gebruiken cookies om het inloggen op onze website te vergemakkelijken en uw instellingen en voorkeuren te onthouden. Door deze website te bezoeken bent u akkoord met ons cookiebeleid.
Meer informatie